iLab Euskadiko Parte-hartzeko Berrikuntza gunea

Arazoa eta erronka

Euskadin herritarren parte-hartzean berrikuntza sustatzeko sortu zen iLaba. 2018tik Euskadi Gobernu Irekirako Nazioarteko Aliantzaren (Open Government Partnership-OGP) parte da. OGP Euskadi osatzen duten 8 euskal erakundeek (Eusko Jaurlaritza, hiru aldundiak, hiru hiriburuetako udalak eta Innobasque-Berrikuntzaren Euskal Agentzia) Ekintza Plan bat adostu zuten, eta, besteak beste, parte-hartzean oinarritutako berrikuntza-laborategi bat diseinatzeko erronka hartu zuten, 3. konpromisoan. 2018-2020 aldian, laborategia elkarrekin diseinatzeko prozesu bat egin zen, eta hainbat eragile instituzionalek, adituk eta gizarte-erakundek parte hartu zuten modu aktiboan.
Kontzeptualizazio dokumentu bat izan zen emaitza, non iLab-en printzipioak, oinarriak eta gobernantza eredua jasotzen ziren. Partaidetzan berritzeko laborategi publiko gisa zehaztu zen, eta irtenbide zehatzak eta erabilgarriak eraikitzea helburu. Erakunde eta herritarrentzako lan-eremu egonkor gisa irudikatu zen: sarean antolatutako komunitate bat, non printzipio eta konpromiso batzuk partekatzen diren.
Oinarri horren gainean, 2023an, iLab ezartzen hastea izan da erronka. Oraingo honetan, garatutako eredu kontzeptual osoari erantzun behar izan zaio, bere konplexutasunari helduz. Ezarpen-fase honek helburu hauei erantzun behar zien:

• Sarean antolatutako askotariko eragileen komunitate bat sortzea
• Gobernantza-eredua martxan jartzea
• Balioa eta eragina sortzea, egiten diren ekintzen bidez: prospekzioa, esperimentazioa, transferentzia

Nola heldu diogu

Laborategi honen idazkaritza teknikoa izan da Tipiren lana. Hasteko, apustu berritzaile horren oztopoak zehazten eta gainditzen lagunduko duen ezarpen fase bat proposatu da, saiakuntza gisa balioko duena. Gainera, lehen ezarpen-fase hau aurretik zehaztutakoei zorrotza izan behar du; OGP Euskadiren 2018-2020 Ekintza Planaren 3. konpromisoan zehaztutako ereduari.

1. Erremintak martxan jartzea

Lehen fase horretan, ekintza ezberdinak garatu dira: 

• Zerbitzua emateko tresnak
  iLab abian jartzeko idazkaritza teknikoaren zerbitzua emateko tresna berriak sortu behar izan dira: webgunea martxan jartzea eta berau kudeatzea, proiektuari erreferentzia egiten dioten domeinu eta helbideak sortzea, proiektuak sarean kudeatzeko guneak, datu-baseak, etab.
• Komunikazio-kanalak
  iLab-en Komunikazio Planean kanalen hasierako ekosistema bat ezarri da, webgunea eta bloga kanal nagusiak izanik, edukirik garatuenarekin. Horrez gain, webgunean garatutako edukiak hedatzeko beste bi tresna nagusi erabili dira: Buletina eta Instagram sare soziala.
• Web-plataformaren diseinua
  Oinarrizko irudi korporatibo bat proposatu da, eta web-orri bat modu inkrementalean garatzeko proposamena egin da, proiektua komunikatzeko eta aurkezteko eta faseetan jasotako ekintzak garatzeko balioko duena (eragile-sarea osatzea, ekimenen mapa egitea, proiektu esperimentalen deialdia egitea, etab.). Horretarako, webgunearen eta erraminten garapenaz arduratzen den Bilbomatica enpresarekin eta Eusko Jaurlaritzarekin batera lan egin da.

2. Agente motore, aktibo eta latenteen sarea osatzea eta kide izatea kudeatzea

Eragile-sarea sortzeko sustapena proiektua lurraldean zabaltzarekin batera hasi da, eta planifikatutako ekintza guztietan irekita mantendu da, kidetzak etengabe eguneratuz.

Talde Eragilea
Talde Eragilea osatzeko, agenteen lehen zerrenda bat izan da abiapuntu, eta bertan sarean parte har zezaketen agente posibleak jaso dira, kontzeptualizazio ereduaren irizpideei jarraituz. Eragileekin harremanetan jarri eta elkarrizketen ondoren, 16 eragiletako talde zabal bat eratu zen, 6 erakunde-eragilek, 6 eragile adituk eta 4 gizarte-eragilek osatua.

Talde eragilea 4 aldiz bildu da iLab-aren fase honetan. Lankidetza-gune hau eragile eragilez osatutako gune bat da, non sarearen estrategia lantzen den eta horren inguruan erabakiak hartzen diren, zehaztutako estrategiarekin koherentzian iLab-en esparruan garatu beharreko proiektuen hautaketa barne.

Proiektuetako eragile aktiboak
Lau proiektu zehatzen hautaketa deialdi baten bidez bideratu da. 2023aren amaieran ireki zen esperientziak eta ikaskuntzak transferitzeko ekintzak egitea bilatzen duten partaidetzako berrikuntza arloko proiektuetarako deialdia.
Deialdira aurkeztutako ekimen guztiak aztertu eta aurrehautaketa prozesu batetik bideratu dira. Prozesu honetan Talde Eragileak zazpi ekimen aurrez-hautatu ditu, eta ondoren, iLab komunitateari zuzendutako bozketa irekian erabaki dira. Horren emaitza izan da lau proiekturen hautaketa: Wikikrazia – Elkarlaneko gobernantza, G(H)AURKI – Herrietan haurren parte hartze kanal iraunkorrak sortzeko tresna, ELLAS – Memoria Aktibatzeko Kit.a, Hiri Biotikoak – Espazio publikoaren berroneratze ekosozialerako ikaskuntzak. Hauek partaidetzako berrikuntza-esperientziak transferitzeko produktuak eta ekintzak egiten lan egin dute.

Agente latenteak eta foro irekia
Sarera eragile latente gisa atxikitzea iLab-en web plataforman izena emanez bideratu da. 36 erakundek eta norbanakok parte hartu dute sarean eragile latente gisa. Eragile latenteak partaidetzaren arloko berrikuntzan interesa duten eragileak dira – esperientziarekin edo esperientziarik gabe –, eta iLabeko ikaskuntza-komunitatearen garapenean inplikatu nahi dute, beste batzuetatik irakatsiz zein ikasiz.
Bestetik, sareko eragileen topaketetarako 2 foro ireki antolatu dira: lehena, 2024an, iLab aurkeztekoa, eta bigarrena, 2025ean, transferentziaren inguruko ezagutzak eta produktuak trukatzeko. Foro Irekiek proiektua kontrastatzeko eta hobetzeko balio izan dute, baina ikasteko eta ezagutza trukatzeko esparru gisa ere funtzionatzen dute.

3. Euskadiko partaidetzaren arloko berrikuntzaren mapa

Mapa hau laborategiaren prospekzio-zerbitzuen barruan kokatu da, eta deialdi ireki baten bidez eratu da. Deialdi ireki hau ekimenak, sareak, prozesuak, erakundeak edo parte hartzeko tokiko ekintza berritzaileak sustatzen dituen edozein toki-erakunderi zuzendu izan da.
Direktorio honen helburua ekimen eta egiteko modu berritzaileak ikusaraztea eta balioan jartzea da, bai edukiari dagokionez, bai egiteko moduei dagokienez. Eredu, metodologia eta praktika berritzaileak dira, beste ekimen publiko zein herritarren ekimenetarako eredu eta inspirazio izan daitezkeenak.

4. Proiektu esperimentalak eta transferentzia-produktuak

Deialdian aukeratutako proiektu esperimentalak ( Wikikrazia – Elkarlaneko gobernantza, G(H)AURKI – Herrietan haurren parte hartze kanal iraunkorrak sortzeko tresna, ELLAS – Memoria Aktibatzeko Kit.a, Hiri Biotikoak – Espazio publikoaren berroneratze ekosozialerako ikaskuntzak ) hainbat lan-prozesu eta elkar-sorkuntza burutu dituzte interesatutako eragileekin.
Proiektu hauek 2024ko apiriletik abendura bitartean garatu dira, eta emaitzen aurkezpenarekin eta transferentziarako aurrez aurreko saioekin amaitu dira. Emaitzak zabalik daude eta iLab-en web orrian eskuragarri. Bertan, transferentzia produktuak eskuratu daitezke, interesa duten pertsonek eta erakundeek erabili ahal izateko.
iLab-eko idazkaritza teknikoak proiektu esperimentalen prozesuak lagundu ditu, produktuaren diseinua eta ekoizpenean aholkularitza eginez, zein produktuaren hedapena eta transferentzia-ekintzetan lagunduz.

5. Parte-hartzean berrikuntza-sareak identifikatzea

Herritarren parte-hartzearen berrikuntzaren inguruan lanean ari diren sareen bilaketa orokor bat egin da, eta, horren ondorioz, nazioarteko 14 sare identifikatu eta aztertu dira, iLab-ekin izan ditzaketen konexioei begira.

Emaitzak

Proiektuaren lau emaitza nagusi atera dira:

• iLab-aren webgunea: eduki garatua eskaintzen duen web xumea abiaraztea eta web orriaren eduki eguneratua sortu da.
• Partaidetzaren arloko berrikuntza mapa: parte-hartzearen berrikuntza klabeetan lan egiten duten edo funtzionatzen duten 28 ekimen, sare, prozesu, erakunde edo tokiko ekintzekin osatu da mapa.
• Agente sarea: 16 eragile motor, 4 eragile aktibo (proiektuak) eta 36 agente latenteren atxikimendua eta parte-hartzea izan da. Gainera, 2 foro ireki antolatu dira, eta 33 eta 55 pertsonak hartu dute parte, hurrenez hurren. 16 buletin bidali dira, 1589ko batez besteko bistaratzeak izan dituztenak.
• Transferentzia produktuak: parte-hartzean oinarritutako berrikuntza-ekimenak transferitzeko lau produktu garatu dira. Emaitzak irekian daude iLab-en webgunean eskuragarri eta transferentzia-produktuetara sar daiteke, interesa duten pertsonek eta erakundeek erabili ahal izan ditzaten.
  • Wikikrazia – Elkarlaneko gobernantza. WIKITOKI Elkarsorkuntzarako Laborategia
  • G(H)AURKI – Herrietan haurren parte hartze kanal iraunkorrak sortzeko tresna. OINHERRI Herri Hezitzaileak Sustatzeko Elkartea
  • ELLAS – Memoria Aktibatzeko Kit.a. Proyecto ELLAS
  • Hiri Biotikoak – Espazio publikoaren berroneratze ekosozialerako ikaskuntzak. Pezestudio