Ondasun edo baliabideen kudeaketa eta jabetza demokratizatzen duen forma instituzional bat
Buletinaren harpidetza
Lankidetza Publiko Komunitarioa (LPK) ondasun edo baliabideen kudeaketa eta jabetza demokratizatzen dituen erakunde mota bat da, eta bizitza kolektiboki kudeatzeko eta gobernatzeko ekimen eta modu ugari barne hartzeko erabiltzen da (1).
Oso esparru eta forma desberdinetan gauzatzen den arren, funtsean, gizarte zibil antolatuaren (komunitate gutxi-asko formaletan, elkarteetan, kooperatibetan edo antzekoetan artikulatua edo eratua) eta administrazio publikoaren arteko lankidetzan oinarritutako ereduari egiten dio erreferentzia, guztion ongia bilatzen duena eta ondasun eta zerbitzu kolektiboen (2) gobernu eta kudeaketa partekatua posible egiten duena.
Gizarte zibil antolatuaren eta sektore publikoaren arteko aliantza hau, neurri batean mundu osoko herri eta lurraldeetan milaka urtetan jardun duten sistema komunalen (3) oinordekoa dena, goraka doan eredua da eta gero eta eremu gehiagotan dago presente.
Ekimen horietako asko krisi ekosozialari emandako erantzun gisa sortu dira, ingurumenaren iraunkortasunarekin bateragarriagoak diren eredu instituzional berrien bila. Lurraldeak, udalerriak eta komunitateak berrikuntza demokratikorako esparruak eta funtsezko alderdiak (ura, energia, etxebizitza, zainketak, elikadura eta hiri-espazioak, besteak beste) kudeatzeko forma kooperatiboak gauzatzen ari dira.
Eredu publiko komunitarioa ezinbesteko estrategia eta baldintza gisa aurkezten zaigu gizarteen eraldaketaren arrakastarako, gure ondasun komunen gaineko birjabetze eta burujabetzarako marko erreala eskaintzen baitigu, horrela politika ekonomiko berri bat egiteko aukera irekiz (4).
2025ean, udalei laguntzeko programa bat garatzen aritu gara, European Climate Foundation-ekin lankidetzan. Trebakuntza- eta laguntza-programaren lehen edizio honen helburua izan da tokiko zenbait erakunde trebatzea eta haiei tresna-sorta bat ematea, erronka ekosozialei aurre egiteko, lurraldeko sare komunitario eta sozialarekin lankidetzan oinarritutako logika batetik. Programa toki-mailako teknikariei eta politikariei zuzendu zaie, eta testuinguru bakoitzean Lankidetza Publiko Komunitarioko prozesuak hasteko, garatzeko eta ezartzeko ibilbide-orria zehazterakoan amaitu da.
Programa horren emaitza gisa, “UDALENTZAKO ETA TOKI-ERAKUNDEENTZAKO LAGUNTZA-GIDA” argitaratu dugu orain. Prozesu horretan landutako edukiak biltzen dituen dokumentua da, eta Lankidetza Publiko Komunitarioko prozesuak hasi eta bultzatu nahi dituzten udalentzako eta tokiko erakunde publikoentzako laguntza-baliabide gisa balio izatea du helburu.
Lehenik eta behin, esparru kontzeptuala definitzen du, eta, ondoren, hainbat eskala, maila eta estrategia erakusten dituzten praktika egokien multzoa jasotzen du. Gidaren azken zatian, programa garatzeko erabili diren tresnak eta erreferentziak jasotzen dira.
Honela dago egituratuta:
- Zer da Lankidetza Publiko Komunitarioa (LPK), hurbilketa bat. Atal hau teorikoagoa da, eta kontzeptuak definitzen eta argitzen saiatzeko da. LPK forma instituzional finkoa ez izan arren, eredu hau atal honetan jasotzen ditugun partekatutako atributu edo desio batzuen arabera defini daiteke.
- Nola heldu Lankidetza Publiko Komunitarioari tokiko gobernuetatik. Atal horretan, jardunbide egokiak jasotzen dira sakon: Bolognako Lankidetza Itunak; Liejako Elikadura Gerrikoa; Bartzelonako Herritarren Ondarea; Galiziako Ur Auzotarren ekarketak; Hernani Burujabe; eta Armenterako hiltegia.
Hemen jasotzen diren kasuen aniztasunak agerian utzi nahi du LPKen praktikei dagokienez ez dagoela eredu bakar bat. Katalogo honek egiteko modu desberdinak erakutsi nahi ditu, esparru eta testuinguru ezberdinetan erreproduzitu edo eredu eta inspirazio gisa balio dezaketenak. - Lankidetza Publiko Komunitarioko prozesuak hasteko eta bultzatzeko jarraibide batzuk. Toki-erakunde bakoitzak bere ibilbide-orria egin behar du, bere harreman-eredua definitu behar du, eta tresna administratibo eta juridiko egokiez hornitu behar du. Hala ere, tokiko estrategia horiek zenbait jarraibide eta tresnaren bidez gida daitezke. Kapitulu honetan, administrazio publikoari zuzendutako oinarrizko printzipio batzuk, lehen urratsak eta erreferentzia metodologikoak ematen dira.
Lankidetza Publiko-Komunitarioak (LPK) baliabide eta zerbitzu publikoak diseinatzeko, emateko eta kudeatzeko esparru bat proposatzen du, erabiltzaileen eta zerbitzu-emaileen nahiz lurraldeko eta hainbat gizarte-sektoretako eragile komunitarioen parte-hartze aktiboan oinarrituta. Ikuspegi honek komunitatearen eta lurraldearen benetako beharretara hobeto egokitzen diren ereduak garatzea errazten du, zerbitzu publiko eta kolektiboen kalitatea, egokitasuna eta iraunkortasuna hobetzen lagunduz.
Aplikatu beharreko jarraibide-multzo bat eman beharrean, gida honek administrazio publikoari bere ikuspegia eta tokiko errealitatera egokitutako estrategiak garatzen lagunduko dioten helbideak eta pistak eskaini nahi dizkio.
- Food systems in common. Council farms, agroecological food sovereignty, and public-common partnerships. Kai Heron; Bertie Russell; Keir Milburn. Abundance.
- Democratic and collective ownership of public goods and services. Exploring public-community collaborations. Transnational Institute.
- “Los comunes son instituciones sociales colaborativas que regulan recursos de propiedad colectiva. Se distinguen de la propiedad privada convencional con la que hoy estamos familiarizados pero también de la propiedad estatal o del acceso abierto sin ningún tipo de régimen de gestión colectiva. El tipo de propiedad o gestión colectiva que llamamos comunes era muy habitual antes del surgimiento del capitalismo, pero además, ha logrado sobrevivir en muchas sociedades modernas de todo el mundo”. Comuntopía. Comunes, postcapitalismo y transición ecosocial. Cesar Rendueles. Akal.
- L´ecologia dels béns comuns. Per una col·lectivització plural i ecológica de l´economía. Experiències a Catalunya. Laia Forné.
Buletinaren harpidetza
